نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فاطمه زندی گوهرریزی ¹
• حاجی کریمی ²
• امیرحسین کرمی ¹
• فاطمه میرزایی بادیزی ¹
• رضوان پورچنگیز ¹

¹ شرکت آب منطقه‌ای کرمان، کرمان، ایران.

² استاد، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

چکیده

با توجه به اهمیت آب زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه خشک، نقش تخلیه متعادل قنوات در استفاده از آب زیرزمینی، که برخلاف پمپاژ به مخزن آسیب نرسانده و باعث کسری مخزن نمی‌گردد و در جهت حفظ این منابع ارزشمند مهندسی قدیمی ایران و حفظ کیفیت آب آن‌ها، به ویژه در مناطقی که برای مصرف آب آشامیدنی و کشاورزی استفاده می‌شود؛ و همچنین با توجه به اینکه تعیین حریم کمی و کیفی این منابع آبی به دلیل نادیده گرفته شدن، صرفا بر اساس دستورالعمل‌های تعیین حریم چاه انجام می‌شود که به صورت کاربردی هنگام پیاده سازی برای قنوات ایرادات فنی زیادی ایجاد می‌کند؛ از این رو لازم است اقداماتی در زمینه ایجاد رویه مناسب و انتخاب روشی کاربردی در زمینه تعیین حریم کمی و کیفی قنوات انجام گیرد. به همین منظور، این تحقیق قصد دارد تا برای بهره‌برداران، کارشناسان و پژوهشگران این حوزه، پیشنهاداتی برای تعیین حریم کیفی مناسب ارائه نماید. این مهم با مرور تمامی تحقیق‌ها و سندهای موجود در این زمینه و مطالعه روش‌های تعیین حریم کیفی دیگر منابع آب زیرزمینی و با در نظر داشتن تره‌کار، خشکه‌کار، زمان گذر، قابلیت انتقال و دیگر خصوصیات فنی قنات انجام گرفته‌‌است که در ادامه تشریح می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

• آلایندگی
• تره‌کار
• حفاظت از منابع آب
• زمان گذر
• قابلیت انتقال

موضوعات

• آبخوان وقنات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of some Qanat protection zone determination methods

نویسندگان [English]

• Fatema Zand Goharrizi ¹
• Haji Karimi ²
• Amirhosein Karami ¹
• Fateme Mirzaie Badizi ¹
• Rezvan Pourchangiz ¹

¹ Regional Water Company of Kerman, Kerman, Iran

² Professor, Range and Watershed Management Department, Agriculture Faculty, Ilam University, Ilam, Iran

چکیده [English]

Due to the importance of groundwater in arid and semi-arid regions and the role of balanced discharge from Qanats in the utilization of groundwater which does not harm the reservoir and does not cause reservoir deficit as what we have in pumping, and considering the preservation of these valuable resources in the ancient engineering of Iran, and the maintenance of the water quality of these sources, especially in areas which being used for drinking and agricultural purposes; and also noting that until now, the determination of quantitative and qualitative protection zone for these water resources has been neglected, relying solely on guidelines for defining well protection zone, which creates many technical issues when applied to Qanats; therefore, it is necessary to take action in this regard. Therefore, this research aims to provide recommendations for appropriate qualitative protection zone determinations for the benefit of operators, experts, and researchers in this field. This is achieved by reviewing all existing research and documents in this area and studying methods for determining qualitative protection zone of other groundwater sources, taking into account water production zone (wetland), water transport zone (dray land), transient time, transmissivity, and other technical characteristics of Qanats, which will be explained in the fallowing.

کلیدواژه‌ها [English]

• Pollution
• Water Production Zone
• Water Resources Protection
• Transient Time
• Transmissivity