آبخوان و قنات

با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

بررسی روشهای موفق احیای قنات از طریق حفاظت فیزیکی و تغذیه مصنوعی مطالعه موردی؛ قنات خمسیان اشکذر، مزرعه‌نو دهشیر و دیهوک خرانق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس توسعه شبکه آب و فاضلاب، شرکت آب و فاضلاب استان یزد، یزد، ایران.

10.22077/jaaq.2024.7340.1065

چکیده

در این مقاله به بررسی روشهای تجربی موفق حفاظت و احیای قنات با سه مثال موردی در استان یزد که هر کدام به نوبه خود در کم آب ترین مناطق این استان در محدوده‌های فاقد آبخوان تامین کننده آب شرب مردم روستاهای خمسیان شهرستان اشکذر، خرانق اردکان و دهشیر تفت می‌باشند مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا اقدام حفاظت فیزیکی و افزایش آبدهی به عنوان مهمترین روشهای حفاظت و احیای قنات معرفی شد. اقدام حفاظتی در سه بخش مقاوم‌سازی در مقابل عوامل بیرونی محیطی شامل مجموعه عملیات محافظت از میله چاه و کوره قنات، هسازی جهت جلوگیری از اختلال در کارکرد داخلی قنات که شامل عملیات ریزش‌برداری، لایروبی، شعه شکنی، دوپوشه کردن کوره قنات با کول در ناحیه ریزش کرده سقف و احداث بند انحراف سیلاب تعریف شد. برای افزایش آبدهی به روش سطحی عملیات بند خاکی تغذیه مصنوعی و برای روش زیرزمینی احداث سد زیرزمینی به عنوان روشهای کارآمد و موثر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد با اجرای این اقدامات قنات تخریب شده خمسیان با آبدهی 5/0 لیتر بر ثانیه وارد مدار بهره‌برداری شد و ضمن محافظت از سیلاب‌های احتمالی آینده تضمین پایداری تامین آب شرب مردم این روستا فراهم آمد. همچنین مقدار 5/2 لیتر برثانیه به ظرفیت آبدهی قنات مزرعه‌نو دهشیر اضافه شد و قنات دیهوک خرانق ضمن حفاظت از خطر سیلاب، آبدهی پایدار آن در سال آبی کم بارش به 5/0 لیتر بر ثانیه افزایش یافت که انتظار میرود با وقوع بارندگی ظرفیت آبدهی این قنات تحت تاثیر بند خاکی تغذیه و سد زیرزمینی افزایش یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the successful methods of reviving the Qanat Through physical protection and artificial nutrition Case Study; Khamsian Qanat Ashkezar, Mazreano of Dehshir and Dihok Kharanagh

نویسنده [English]

  • Seyed Mostafa Tabatabaei

Water and sewage network development expert, Yazd Province Water and Wastewater Companyو Yazd, Iran.

چکیده [English]

. In this article, we will examine the successful experimental methods of protecting and reviving the Qanat with three case examples in Yazd province, each in turn in the least watery areas of this province, in areas without aquifers that supply drinking water to the people of the Mazreano Dehshir, Khamsian of Ashkezar and Dihook Kharanaq villages. First, the action of physical protection and increasing water flow was introduced as the most important methods of protecting and revitalizing the Qanat. Protective action in three parts A: resilience against external environmental factors, including a set of protection operations for well rods and Qanat furnaces, B: Improvement in order to prevent disruption in the internal functioning of the Qanat, which includes the operation of removing debris, dredging, breaking calluses doubling the Qanat furnace with kaval in the collapsed area and c: the construction of the flood diversion dam was defined. was investigated to increase the flow in a superficial way Earth dam operations for artificial feeding and for the underground method construction of underground dam as efficient and effective methods.The results showed by implementing these measures the destroyed Khamsian Qanat was put into operation with a flow rate of 0.5 liters per second And while protecting against possible future floods, the sustainability of the supply of drinking water for the people of this village was ensured.

کلیدواژه‌ها [English]

  • improvement inside the Qanat
  • underground dam
  • diversion dam
  • mountain Qanat
  • External strengthening of the Qanat
مراجع
Abdi, P.(2013). Investigating the condition of the canals of Zanjan province and providing solutions to improve its exploitation, protection and restoration. Qanat National Conference, Gonabad. [In Persian].
Arzani, N. (2013). Foothills and plains alluvial cone sediments and their role in controlling canals. A study from Abarkuh Plain (west of Yazd province). Qanat National Conference, Gonabad. [In Persian].
Behnia, A. (2000). Qanat construction and Qanat management. Publications of the University of Tehran Academic Publishing Center. 236 p. [In Persian].
Chezgi, J., Arab Khazaeli, E., & Heshmat pour, A. (2020). Suitable Site Selection of The Underground Dam Construction for Water Resources Management in Arid and Semi-Arid Lands. Desert Management, 8(15), 73-84. [In Persian].
Dashti Barmaki, M., Yazdani Noori, Z., & Moradinejad, T. (2023). Locating an underground dam to supply water to the iron ore mine of Sangan, Khaf. Journal of Auifer and Qanat, 4(1), 117-137. [In Persian].
Eshghizadeh, M., & Noura, N. (2010). Determining The Suitable Site For Underground Dam Construction On Qanat A Case Of Study, Dahanchenar Qanat Of Kalat Watershed In Gonabad. Journal Of Water And Soil Conservation (Journal Of Agricultural Sciences And Natural Resources), 17(3), 45-64. [In Persian].
Forziri, G., Gardenti, M., Caparrini, F., & Castelli, F. (2008). A methodology for the pre-selection of suitable sites for surface and underground small dams in arid areas: A case study in the region of Kidal, Mali. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C, 33(1-2), 74-85.
Ghayour, H. (1991). A new perspective on the aqueduct in Iran and how it is distributed in different geographical areas. Geographical Research Quarterly. 6(23), 116-132. [In Persian].
Jafari Bari, M. (2004). Investigating the role of underground dams on the irrigation of Qanats. National Conference of Qanats, Gonabad. [In Persian].
Karami, Gh. (2013). Small aqueducts in mountain waterways: features and how to prevent water wastage in cold months, National Conference of Qanats, Gonabad. [In Persian].
Khadiv Jam, h. (1994). Extraction of underground water. Publications of the UNESCO National Commission in Iran, Tehran. [In Persian].
Khorsandi Aghaei, A., Abdollahi, M. (2007). Kariz or Qanat; A case study of Qanats in Tehran, Shahrnagar Publication, 7(40), 54-60. [In Persian].
Khozeymehnezhad, H. Nazeri Tehrodi, M. & Tabatabai, S.M. (2021). Qanat water structure. University of Birjand Press. 242 p. [In Persian].
Kordavani, P. (1995). Geohydrology in geography. Tehran University Publications. 368 p. [In Persian].
Lightfoot, D. R. (1996). Moroccan khettara: traditional irrigation and progressive desiccation. Geoforum, 27(2), 261-273.
Mahdavi, M. (1993). Investigation and geographical recognition of water resources in Iranian villages. Academic Jahad Publications. 218 p. [In Persian].
Mehdipour, A., Bani Asadi, M. & Ghaem Maghamian, Sh. (2014). Investigating the effect of earth dams on increasing the water flow of aqueducts. Qanat International Conference, Kerman. [In Persian].
Naderi, N. & Abbasi, F.(2017). Study of the status of the qanats and irrigation in their agricultural lands in Semnan province. Journal of Water Research in Agriculture. 31(3): 413-424.
Nilsson, Å. (1988). Groundwater Dams For Small-Scale Water Supply (Pp. Xi+-69pp).
Ranjbar Naeini, S., Garshsbi, P., & Chatrsimab, Z. (2017). Study on the Effects of Qanats, wells and springs on the evacuation of groundwater resources in the main watershed of Iran. Journal of Auifer and Qanat, 1(1), 38-49. [In Persian].
Reyhani, M. H., & Elengar, M. H. (2007). Collapse hazard zonation of qanats in greater Tehran area. Geotechnical and Geological Engineering, 25, 327-338. [In Persian].
Salmanpour, A. (2022). Construction of an underground dam in the aqueduct to revive the aqueduct. The 11th National Conference of Catchment Surface Systems, Bojnourd.[In Persian].
Sankaran Nair, V. (2004). Etymological conduit to the land of qanat. Electronic documents are available at http://www. boloji. com/environment, 24.
Tabatabaei, S. M., & Khozeymehnezhad, H. (2022). Studying Qanat, Protective Methods and Increasing its Discharge. Journal of Auifer and Qanat, 3(1), 17-28. [In Persian].
آبخوان و قنات
دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 7
اسفند 1402
صفحه 67-82
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار