نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امین احمدی ¹
• غلامرضا میرزاوند ²
• مریم زبرجد ³

¹ استادیار، گروه مهندسی عمران، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران

² گروه مهندسی عمران، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران

³ گروه فیزیک، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران

چکیده

هدف از این مطالعه، بررسی انتقادی ضابطه ۷۴۷ به عنوان دستورالعمل تعیین حریم کمی چاه‌های آب در ایران و بیان نقاط ضعف آن است. این ضابطه شعاع تأثیر را معادل حریم کمی در نظر گرفته است، در حالی که این دو مفهوم کاملاً متمایز هستند. برای ارزیابی روش‌های پیشنهادی در ضابطه‌ مذکور، چاهی در آبخوان آزاد با استفاده از مدل مادفلو در دو سناریو شبیه‌سازی شد: ۱) یک سناریوی ساده‌شده منطبق بر فرضیات ساده‌انگارانه ضابطه و ۲) یک سناریوی نزدیک‌تر به شرایط واقعی. نتایج نشان داد که در سناریوی اول، مخروط افت هرگز به حالت پایدار نمی‌رسد ولی در سناریوی دوم پس از مدتی طولانی پایدار می‌شود و در هر دو حالت حریم تاثیر نهایی کل آبخوان است. یافته‌ها آشکار ساخت که تلقی تغییرات ناچیز سطح آب در چاه به عنوان شرایط پایدار (همان‌گونه که در ضابطه ۷۴۷ آمده) از دو جهت نادرست است: اولاً تعیین حریم باید پیش از حفاری چاه انجام شود و ثانیاً تغییرات کم سطح آب در چاه به معنی شرایط پایدار نیست. این پژوهش نشان داد که ضابطه ۷۴۷ نه تنها برآورد قابل قبولی از شعاع تأثیر ارائه نمی‌دهد، بلکه اساساً استفاده از مفهوم «شعاع تأثیر» به عنوان «حریم کمی» فاقد اعتبار علمی است. پیشنهاد می‌شود حریم کمی هر چاه به صورت دایره‌ای حول آن در نظر گرفته شود که در آن محدوده حجم برداشت سالانه‌ی چاه با درصدی از حجم تغذیه سطحی سالانه برابر باشد. بر این اساس، فاصله مناسب بین دو چاه جمع جبری شعاع حریم کمی آن‌ها خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

• حریم کمی چاه
• حریم تاثیر چاه
• شعاع تأثیر چاه
• آبخوان آزاد
• مدل‌سازی عددی

موضوعات

• آبخوان وقنات

عنوان مقاله [English]

Quantitative Protection Zone for Water Wells: A Critical Review of Iranian Guidelines (Regulation 747)

نویسندگان [English]

• Amin Ahmadi ¹
• Gholamreza Mirzavand ²
• Maryam Zebarjad ³

¹ Assistant Professor, Department of Civil Engineering, Dez.C., Islamic Azad University, Dezful, Iran

² Department of Civil Engineering, Dez.C., Islamic Azad University, Dezful, Iran

³ Department of Physics, Dez.C., Islamic Azad University, Dezful, Iran

چکیده [English]

This study critically evaluates Regulation 747, Iran's guideline for determining the quantitative protection zone of water wells, highlighting its conceptual flaws. The regulation erroneously equates the radius of influence with the quantitative protection zone, though these are distinct concepts. To assess the regulation's methods, a well in an unconfined aquifer was simulated using Modflow under two scenarios: 1) a simplified scenario matching the regulation's assumptions, and 2) a more realistic scenario. Results showed that in the first scenario, the cone of depression never stabilized, while in the second, it stabilized after a long period; in both cases, the final radius of influence encompassed the entire aquifer. The findings reveal that misinterpretation of minor water level changes as steady-state conditions (as in Regulation 747) is incorrect for two reasons: first, protection zones must be established prior to drilling, and second, minor changes do not indicate stability. The study concludes that Regulation 747 provides an unreliable estimate of the radius of influence and that using it as a quantitative protection zone is invalid. Instead, a circular protection area is proposed, where the annual pumping volume equals a percentage of the annual recharge within that area. Thus, the safe distance between two wells should be the sum of their protection radii.

کلیدواژه‌ها [English]

• quantitative protection zone
• influence zone
• influence radius
• unconfined aquifer
• numerical modeling