نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

• سجاد فردوسی ¹
• حمیده صادری اسگوئی ²
• هلیا شکری پور ²

¹ استادیار گروه مدیریت و اقتصاد گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² کارشناسی ارشد مدیریت جهانگردی، دانشکده گردشگری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

شناسایی قنات‌ها به‌عنوان نمونه‌هایی از میراث زمین‌شناختی- فرهنگی نه تنها اهمیت تاریخی آن‌ها را برجسته می‌کند، بلکه می‌تواند مبنایی برای توسعه دانش ژئوتوریسم فراهم آورد؛ دانشی که به معرفی و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی با ارزش زمین‌شناختی می‌پردازد. در این راستا، هدف این تحقیق، شناسایی و تبیین جایگاه قنات‌ها به‌عنوان بخشی از میراث زمین‌شناختی- فرهنگی و بررسی نقش آن‌ها در صنعت ژئوتوریسم و توسعه پایدار است. پژوهش حاضر به لحاظ ماهیت و روش از نوع توصیفی- تحلیلی است و با تکیه بر مطالعه اسناد و منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که قنات‌ها به عنوان نمودهای بارز هم‌زیستی میراث زمین‌شناختی و فرهنگی، به الگویی بی‌بدیل از تعامل هوشمندانه انسان با طبیعت بدل شده‌اند. در چارچوب صنعت ژئوتوریسم، قنات‌ها ظرفیتی چندوجهی برای توسعه گردشگری پایدار دارند. این ساختارها با ترکیب جنبه‌های زمین‌شناسی، مهندسی، فرهنگی و زیباشناسی، قابلیت آن را دارند تا به‌عنوان ژئوسایت‌هایی آموزشی، تجربی و فرهنگی مورد توجه قرار گیرند. افزون بر این، قنات‌ها می‌توانند نقش محوری در توسعه پایدار ایفا کنند. ظرفیت آن‌ها در مدیریت منابع آب، اشتغال‌زایی، پایداری معیشت‌های روستایی، و انتقال دانش بومی، زمینه‌ای ارزشمند برای تحقق اهداف توسعه پایدار در مقیاس محلی و منطقه‌ای فراهم می‌سازد. بنابراین لازم است رویکردهای چندبخشی برای حفاظت از قنات‌ها اتخاذ شود که ترکیبی از قانون‌گذاری، آموزش، پژوهش علمی، مشارکت محلی، و بهره‌گیری از فناوری باشد.

کلیدواژه‌ها

• زمین‌شناسی
• فرهنگ
• گردشگری
• توسعه
• حفاظت

موضوعات

• آبخوان وقنات

عنوان مقاله [English]

Qanat: Geocultural Heritage in the Geotourism Industry

نویسندگان [English]

• Sajad Ferdowsi ¹
• Hamideh Saderi Osguie ²
• Helia Shokripour ²

¹ Assistant Professor, Department of Tourism Management and Economics, Faculty of Tourism, University of Tehran, Tehran, Iran.

² M.A. in Tourism Management, Faculty of Tourism, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

Identifying qanats as examples of geocultural heritage not only highlights their historical importance, but also provides a basis for the development of geotourism knowledge—knowledge that addresses the introduction and sustainable exploitation of natural resources with geological value. In this regard, the aim of this research is to identify and explain the position of qanats as part of geocultural heritage and to examine their role in the geotourism industry and sustainable development. The present research is descriptive-analytical in nature and method and was conducted by studying documents and library resources. The results indicate that qanats, as prominent manifestations of the coexistence of geological and cultural heritage, have become an unparalleled model of intelligent human interaction with nature. Within the framework of the geotourism industry, qanats have a multifaceted capacity for the development of sustainable tourism. Combining geological, engineering, cultural, and aesthetic aspects, these structures have the potential to be considered educational, experiential, and cultural geosites. In addition, qanats can play a pivotal role in sustainable development. Their capacity for water resource management, job creation, sustainability of rural livelihoods, and transfer of indigenous knowledge provides a valuable context for achieving sustainable development goals at local and regional scales. Therefore, it is necessary to adopt multi-sectoral approaches to the conservation of qanats that combine legislation, education, scientific research, local participation, and the use of technology.

کلیدواژه‌ها [English]

• Geology
• Culture
• Tourism
• Development
• Conservation