آبخوان و قنات

با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اعضای هیات تحریریه

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

بررسی چالش های اجرایی تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی در مناطق خشک: مطالعه موردی دشت بشرویه، خراسان جنوبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی و مدیریت منابع آب، دانشگاه بیرجند

2 دانشجوی دکتری منابع آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

3 گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

10.22077/jaaq.2025.8734.1094

چکیده

بحران کم‌آبی و افت سطح آب‌های زیرزمینی، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، چالش‌های جدی برای امنیت آبی و معیشت جوامع محلی ایجاد کرده است. طرح‌های تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی به عنوان راهکاری برای مدیریت پایدار این منابع حیاتی، از اهمیت بسزایی برخوردارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل دیدگاه‌های ذینفعان شامل کشاورزان، کارشناسان ادارات دولتی و اساتید دانشگاهی در خصوص اثربخشی طرح‌های تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی در دشت بشرویه انجام شده است. این مطالعه با استفاده از روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه، داده‌ها را از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای و هدفمند جمع‌آوری نموده و با استفاده از آزمون‌های آماری نظیر آلفای کرونباخ برای سنجش پایایی و آزمون تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) برای مقایسه میانگین دیدگاه‌ها در نرم‌افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که درک و ارزیابی بحران آب و راهکارهای پیشنهادی بین گروه‌های مورد مطالعه تفاوت‌های معناداری دارد (P<0.001 و F=10.108). اساتید دانشگاهی بر اهمیت مدیریت جامع و بهبود زیرساخت‌ها تأکید بیشتری داشتند، در حالی که کشاورزان بیشتر بر راهکارهای سازه‌ای متمرکز بودند. همچنین، در ارزیابی اثربخشی طرح تعادل‌بخشی، کارشناسان و اساتید دیدگاه مثبت‌تری (>90 درصد) نسبت به کشاورزان داشتند. این پژوهش با برجسته‌سازی این اختلاف دیدگاه‌ها و تأکید بر لزوم رویکردی مشارکتی و چندوجهی، چارچوبی برای سیاست‌گذاری مؤثرتر در مدیریت منابع آب زیرزمینی در دشت بشرویه ارائه می‌دهد و بر اهمیت تلفیق دانش بومی و یافته‌های علمی برای دستیابی به پایداری منابع آب تأکید می‌نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the functional problems of ground water studies in dry areas: a case of Boshruyeh Plain, South Khorasan, Iran

نویسندگان [English]

  • Raziyeh Shamshirgaran 1
  • Moein Tosan 2
  • Ali Nasirian 3

1 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Birjand, Birjand, Iran.

2 Ph,D, Candidate of Water Resources, University of Birjand, Birjand, Iran.

3 Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Birjand, Birjand, Iran.

چکیده [English]

The water scarcity crisis and declining groundwater levels, particularly in arid and semi-arid regions, pose significant challenges to water security and the livelihoods of local communities. Groundwater Balancing Plans are critically important as a strategy for the sustainable management of these vital resources. This research aims to investigate and analyze the perspectives of key stakeholders, including farmers, government agency experts, and university professors, regarding the effectiveness of Groundwater Balancing Plans in the Bashruyeh Plain. Using a survey method and questionnaires, data were collected through cluster and purposive sampling and analyzed using statistical tests such as Cronbach's alpha for reliability assessment and one-way analysis of variance (ANOVA) for comparing mean perspectives in SPSS software. The findings reveal significant differences in the understanding and evaluation of the water crisis and proposed solutions among the studied groups (P<0.001, F=10.108). University professors placed greater emphasis on comprehensive management and infrastructure improvements, while farmers prioritized structural solutions. Furthermore, in evaluating the effectiveness of the Balancing Plans, experts and professors held more positive views (>90%) compared to farmers. By highlighting these differing perspectives and emphasizing the need for a participatory and multi-faceted approach, this research provides a framework for more effective policymaking in groundwater resource management in the Bashruyeh Plain and underscores the importance of integrating local knowledge and scientific findings to achieve water resource sustainability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aquifer
  • Demand management
  • Drought
  • Hydrogeology
  • Multi-criteria analysis
مراجع
Akbarpour, A., Dastourani, M., Tosan, M., & Gharib, M. (2024). Performance analysis of the finite element method in groundwater studies based on Web of Science using R Biblioshiny. Journal of Auifer and Qanat, 4(2), 131-148.
Asadi, E., Sadeghzade, P., Majnouni Heris, A. and Samadian, M. (2022). Evaluation of the effectiveness of groundwater reclamation and balancing plan based on fuzzy-TOPSIS method (Case study: Urmia plain).
Babak, N., Hosseinian, S., Younesi, J., & MardaniRad, M. (2024). The structural model of predicting the professional development of consultants based on causal conditions, with the mediation of individual and collaborative strategies, with the Grounded theory method. Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences, 66(6).
Bahraseman, S. E., Firoozzare, A., Zhang, C., Yousefian, N., Skominas, R., Barati, R., & Azadi, H. (2024). Reviving the forgotten legacy: Strategies for reviving qanats as sustainable solutions for agricultural water supply in arid and semi-arid regions. Water research, 265, 122138.
Bouramdane, A.-A. (2023). Optimal water management strategies: paving the way for sustainability in smart cities. Smart Cities, 6(5), 2849-2882.
Elias, A., Nohmi, M., Yasunobu, K., & Ishida, A. (2016). Farmers’ satisfaction with agricultural extension service and its influencing factors: a case study in North West Ethiopia. Journal of Agricultural Science and Technology, 18(1), 39-53.
Es’ haghi, S. R., Karimi, H., Rezaei, A., & Ataei, P. (2022). Content analysis of the problems and challenges of agricultural water use: a case study of Lake Urmia Basin at Miandoab, Iran. Sage Open, 12(2), 21582440221091247.
Farzaneh, M. R., Bagheri, A., & Momeni, F. (2019). A criticism of the framework of groundwater resources reclamation and suggesting an alternative method to implement in the Rafsanjan region. Journal of Water and Soil Conservation, 26(1), 169-185.
Hannah, D. M., Abbott, B. W., Khamis, K., Kelleher, C., Lynch, I., Krause, S., & Ward, A. S. (2022). Illuminating the ‘invisible water crisis’ to address global water pollution challenges. Hydrological Processes, 36(3).
Hashemi, M., Zadeh, H. M., Zarghami, M., Demeke, B. W., & Delgarm, R. T. (2023). An analysis of why rehabilitation and balancing programs for aquifers do not meet water organizations' targets (a case study of the Qazvin aquifer in Iran). Agricultural Water Management, 281, 108258.
Havangi, M., & Hhozeymehnezhad, H. (2023). Evaluation of the implementation of the restoration and resilience plan of groundwater resources with an emphasis on the installation of smart meters (case study: Boshroyeh Plain, South Khorasan). Journal of Water and Soil Conservation, 30(2), 161-171.
He, C., Liu, Z., Wu, J., Pan, X., Fang, Z., Li, J., & Bryan, B. A. (2021). Future global urban water scarcity and potential solutions. Nature Communications, 12(1), 4667.
Khodadadi Benis, M., Nassery, H. R., & Nikpeyman, Y. (2022). Assessment of the Groundwater Rehabilitation and Balancing with Emphasis on Smart Meters in Shahriar Plain. Journal of Water and Sustainable Development, 9(3), 49-56.
Lukat, E., Lenschow, A., Dombrowsky, I., Meergans, F., Schütze, N., Stein, U., & Pahl-Wostl, C. (2023). Governance towards coordination for water resources management: The effect of governance modes. Environmental Science & Policy, 141, 50-60.
Manafi Mollayosefi, M., Hayati, B., Pishbahar, E., & Nematian, J. (2018). Estimation of Agricultural Sustainability in East Azarbaijan: An Application of Adaptive Planning Approach. Journal of Agricultural Economics and Development, 31(4), 279-289.
Mirabolghasemi, H. (2022). Analytical note: Restoring and transporting the subterranean water supply system from another angle. Journal of Water and Sustainable Development, 9(3), 155-157.
Movallali, G., Nesayan, A., & Asadi Gandomani, R. (2017). Psychometric Properties of Dunn's Sensory Profile School Companion. Archives of Rehabilitation, 18(3), 194-201.
Nouri, M., Homaee, M., Pereira, L. S., & Bybordi, M. (2023). Water management dilemma in the agricultural sector of Iran: A review focusing on water governance. Agricultural Water Management, 288, 108480.
Pakzad, R., & Alaeddini, F. (2017). Misuse and misconception of Cronbach's Alpha coefficient as an index of internal consistency of measuring tools.
Samani, S. (2020). Providing Sustainable Global Groundwater Resources Management Models to Improve the Sustainability Plan in Iran. Iran-Water Resources Research, 16(2), 271-291.
Savari, M., & Shokati Amghani, M. (2021). Factors influencing farmers’ adaptation strategies in confronting the drought in Iran. Environment, Development and Sustainability, 23, 4949-4972.
Scanlon, B. R., Fakhreddine, S., Rateb, A., de Graaf, I., Famiglietti, J., Gleeson, T., Grafton, R. Q., Jobbagy, E., Kebede, S., & Kolusu, S. R. (2023). Global water resources and the role of groundwater in a resilient water future. Nature Reviews Earth & Environment, 4(2), 87-101.
Shamshirgaran, R., Malakooti, R. and Akbarpour, A. (2024). A review of technologies for the purification of groundwater, including heavy metals, based on nanotechnology. Journal of Aquifer and Qanat, 4(2), 1-34. https://doi.org/10.22077/jaaq.2024.7075.1059.
Shamshirgaran, R., Malakooti, R., Akbarpour, A., & Moghaddam, A. Z. (2022). Fabrication of Polyvinylpyrrolidone‐Stabilized Nano Zero‐Valent Iron Supported by Hydrophilic Biochar for Efficient Cr (VI) Removal from Groundwater. ChemistrySelect, 7(43), e202202927.
Tosan, M., Dastourani, M., Akbarpour, A., & Gharib, M. R. (2024). Global trend analysis of numerical simulation application in groundwater based on WoS database using VOSviewer and Biblioshiny between 1997 and 2023. Iranian Journal of Rainwater Catchment Systems, 12(2), 0-0.
Tosan, M., Gharib, M. R., Attar, N. F., & Maroosi, A. (2025). Enhancing Evapotranspiration Estimation: A Bibliometric and Systematic Review of Hybrid Neural Networks in Water Resource Management. Computer Modeling in Engineering & Sciences (CMES), 142(2).
Tosan, M., & Maroosi, A. (2024). Investigating the performance of the artificial rabbit optimization hybrid algorithm (ANN-ARO) in forecasting reference evapotranspiration with limited climatic parameters. Iranian Journal of Rainwater Catchment Systems, 12(1), 47-66.
Yaqubi, M., Yaghoobzadeh, M., & Tosan, M. (2024). Factor analysis and ranking of saffron production, processing, and market challenges in Torbat Heydarieh, Iran. Saffron Agronomy and Technology, 12(1).
Yousefi, A., Sarai Tabrizi, M., Porhemmat, J., & Babazadeh, H. (2022). Studying Groundwater Resources Balancing Plan under Climate Change Conditions (Case Study: Hashtgerd Study Area). Iranian Water Researches Journal, 16(2).
Zare, S., Mohammadi, H., & Sabouhi, M. (2017). Simulation of developing modern irrigation systems on the groundwater resources balance of Khorasan Razavi. Journal of Agricultural Economics and Development, 31(2), 179-195. 
آبخوان و قنات
دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 9
اسفند 1403
صفحه 99-120
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار