نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مجید دشتی برمکی ¹
• زهرا یزدانی نوری ²
• طالب مرادی نژاد ³

¹ دانش آموخته دکتری دانشگاه خوارزمی و کارشناس شرکت مهندسین مشاور ساحل امید ایرانیان، تهران، ایران.

² دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

³ دانشجوی دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.

چکیده

تأمین آب، در پیرامون معادن از جمله دغدغه‌های مهم در مناطق گرم و دارای تنش آبی نظیر معدن سنگ آهن سنگان است. در چنین شرایطی، یکی از روش‌های کنترل و ذخیره آب در دوره‌های مرطوب برای استفاده در دوره‌های خشک، احداث سدهای زیرزمینی است. با توجه به انبوه پارامترهای تأثیرگذار و دشواری تصمیم‌گیری در مورد مکان‌های مناسب برای احداث سد زیرزمینی، استفاده از روش‌های سامانه اطلاعات مکانی و تحلیل سلسه مراتبی پیشنهاد شده است. برای این منظور، از معیارهایی مانند سنگ شناسی، شیب، کاربری اراضی، آبخوان و محدوده شهر و فاصله از روستا، گسل، جاده و نهر استفاده شد. نقشه موضوعی هر پارامتر با استفاده از داده‌ها در سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. اندازه‌گیری نرخ و وزن نقشه‌ها به ترتیب با استفاده از روش قطعی در مقیاس 0 تا 9 و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی انجام شد. پس از تهیه نقشه ابتدایی، نقشه نهایی با اعمال ملاحظات آب سطحی، هندسی و زیست‌محیطی تهیه شد. وسعت بالایی از محدوده مطالعاتی در رده پتانسیل متوسط جهت احداث سد زیرزمینی قرار دارند و مناطق با پتانسیل بالا در محل تلاقی آبراهه‌های اصلی با فرعی و در نیمه جنوبی محدوده مطالعاتی قرار دارند. بر این اساس، آبراهه واقع در دهستان نشتیفان که در جنوب غربی مرز خارجی آبخوان خواف قرار دارد و به عنوان زهکشی کال فدک در پایاب نیمه شمالی محدوده مطالعاتی عمل می‌کند به عنوان نقطه بهینه پیشنهاد گردید.

کلیدواژه‌ها

• تنش آبی
• معدن سنگان
• سد زیرزمینی
• سیستم اطلاعات مکانی
• تحلیل سلسه مراتبی

موضوعات

• آبخوان وقنات

عنوان مقاله [English]

Locating underground dam with the aim of supplying water to the iron ore mine of Sangan, Khaf

نویسندگان [English]

• Majid Dashti Barmaki ¹
• Zahra Yazdani Noori ²
• Taleb Moradinejad ³

¹ PhD Graduate of Kharazmi University and Expert of Sahel Omid Iranian Consulting Engineers, Tehran, Iran.

² MSc Graduate, Kharazmi University, Tehran, Iran.

³ PhD Student, Faculty of Earth Sciences, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran.

چکیده [English]

Water supply for mines is an important concern in areas affected by high water stress such as Sangan iron ore mine. In such a situation, one of the methods to control and store water in wet periods for use in dry periods is the construction of underground dams. Due to the multitude of influencing parameters and difficulty of making a decision about suitable locations for the construction of underground, applying Geographic Information System and analytical hierarchy process methods have been proposed. For this purpose, factors such as lithology, slope, land use, aquifer and city boundary, and distance from the village, fault, roads, and stream were used. Thematic map of each parameter was prepared using GIS data. Measuring the rate and weight of the maps was performed using the crisp method on a scale from 0 to 9 and analytical hierarchical process (AHP), respectively. After preparing the initial map, the final map was prepared by applying surface water geometric, and environmental considerations. Alarge area of the study area is in the category of medium potential for the construction of an underground dam, and the areas with high potential are located at the confluence of tributary to mainstem of streams, and in the southern half of the study area. The stream located in Nashtifan district, which is located in the southwest of the external border of the Khaf aquifer and serves as the output drainage of Kal Fadak in the northern part of the study area was confirmed as the optimal point.

کلیدواژه‌ها [English]

• Water stress
• Sangan mine
• underground dam
• geographic information system (GIS)
• analytical hierarchical process (AHP)