نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امیر بسکابادی ¹
• سیدناصر باشی ازغدی ²
• فرهاد خام چین مقدم ³

¹ دانشجوی دکتری، گروه مهندسی آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

² استادیار گروه مهندسی عمران و محیط زیست، مؤسسه آموزش عالی خاوران، مشهد، ایران.

³ استادیار گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

سفره‌های آب زیرزمینی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین منابع آبی آسیب‌پذیر، به شکل‌های مختلف در معرض آلودگی قرار دارند که تشخیص و کنترل آلودگی در آن‌ها نسبت به آب‌های سطحی مشکل‌تر و پرهزینه‌تر است. بهترین روش جلوگیری از آلودگی آن‌ها، شناسایی منابع آلوده‌کننده و مناطق آسیب‌پذیر، تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی آسیب‌پذیر و اتخاذ سیاست‌های مدیریتی مناسب است. برای ارزیابی دشت خضری در این تحقیق از دو روش درَستیک و گادز استفاده شده است. این دشت که جزو زیر حوضه‌های نمکزار خواف- دق پترگان ایران می‌باشد از جنبه تقسیمات سیاسی کشور جزو استان خراسان جنوبی و در محدوده شهرستان قاینات مابین طول‌های َ 35 ْ 58 تا َ 17 ْ 59 شرقی و عرض‌های َ 41 ْ 33 تا َ 6 ْ 34 واقع‌ گردیده است. نتایج حاصل از درَستیک برای این دشت نشان داد که بخش کوچکی از منطقه دارای آسیب‌پذیری بسیار کم و ناحیه بسیار وسیعی از دشت دارای آسیب‌پذیری کم (68/69 درصد) و شمال غربی و غرب این دشت دارای آسیب‌پذیری متوسط، زیاد و خیلی زیاد می‌باشد. تحلیل حساسیت به دو روش حذف پارامتر و تک پارامتر انجام‌گرفته است. در تحلیل حساسیت تک پارامتر، پارامتر محیط آبخوان بیشترین وزن مؤثر و پارامتر درصد شیب توپوگرافی کمترین وزن مؤثر را در محاسبه شاخص آسیب‌پذیری دارند. در نقشه پهنه‌بندی شده توسط هر دو روش نقاط با آسیب‌پذیری زیاد در محدوده شهر خضری و کارخانه فولاد است.

کلیدواژه‌ها

• آبخوان دشت خضری
• آسیب‌پذیری
• تحلیل حساسیت
• مدل درَستیک
• مدل گادز

موضوعات

• آبخوان وقنات

عنوان مقاله [English]

Determining the vulnerability of the Khezri aquifer using DRASTIC and GODS method

نویسندگان [English]

• Amir Boskabadi ¹
• Seyyed Nasser Bashi Azghadi ²
• Farhad Khamchin Moghaddam ³

¹ PhD Student, Department of Water Engineering and Hydraulic Structure, Faculty of Civil Engineering, Semnan University, Semnan, Iran.

² Assistant Professor, Department of Civil Engineering and Environment, Khavaran Institute of Higher Education, Mashhad, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Civil Engineering, Islamic Azad University, Mashhad Branch, Mashhad, Iran.

چکیده [English]

Aquifers, as one of the most vulnerable water sources, are exposed to various contaminants in different forms, which detecting and controlling pollution in these resources are more difficult and costly than surface water. The best way to prevent their contamination is to identify polluting sources and vulnerable areas, prepare vulnerable zoning maps and adopt appropriate management policies. In this study, the DRASTIC and GODS methods are used to assess the Khezri area. Khezri area is one of the sub-basins of Khaf-Petergan Playa Iran, based on the political divisions of the country, and located in the southern Khorasan province near Qayen city, between the longitudes of 35 58 to 17 59 east and latitudes 41 33 to 6 34. The results of the DRASTIC for this area showed that a small part of the area has very low vulnerability, a very wide area of the plain has low vulnerability (69.68%), and the northwest and west of this plain have medium, high and very high vulnerability. Sensitivity analysis is also done in this area with two methods of eliminating the parameter and single parameter. In the single parameter sensitivity analysis, the aquifer environment parameter has the most effective weight and the parameter of the topographic slope percentage has the least effective weight in calculating the vulnerability index. In the map zoned by both methods, the points with high vulnerability are in the area of Khezri city and steel factory.

کلیدواژه‌ها [English]

• Khezri aquifer
• Vulnerability
• sensitivity analysis
• DRASTIC model
• GODS model