آبخوان و قنات
با همکاری انجمن هیدرولیک ایران

بررسی بیلان آب زیرزمینی در آبخوان آبرفتی آسپاس واقع در استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدحسین فکوریان 1
مصطفی نادری 2
غلامرضا جودکی 3

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران.

3 استادیار، گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده مهندسی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

https://doi.org/10.22077/jaaq.2023.6004.1051
چکیده
مشکلات آبی کشور خصوصاً در سال‌های اخیر، توجه بسیاری از محققین این حوضه را به خود جلب کرده است. نیاز به داشتن اطلاعات بروز بیلان منابع آبی برای مدیریت منابع آب، امری حیاتی محسوب می‌شود. این مقاله به بررسی آب‌های زیرزمینی در آبخوان آبرفتی آسپاس واقع در شمال استان فارس به مساحت 81/726 کیلومترمربع برای سال‌های آبی(1396-1381) پرداخته است. از این‌رو تغییرات سطح آب‌ زیرزمینی، با استفاده از محاسبه بیلان آبخوان آبرفتی به‌وسیله داده‌های هواشناسی و هیدرولوژی و هیدروژئولوژی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج بیلان با تغییرات سطح آب واقعی آبخوان مقایسه گردید، که نشان داد نتایج بیلان همخوانی خوبی با تغییرات واقعی سطح آب دارد. بطوریکه کاهش حجم ذخیره آب زیرزمینی حدود 34/29 میلیون ‌مترمکعب در سال را نشان می‌دهند، که منجر به افت سطح آب زیرزمینی به اندازه 80 سانتی‌متر در سال شده است. همچنین با توجه به اینکه 78 درصد از مجموع مؤلفه‌های ورودی به آبخوان آبرفتی آسپاس، از طریق چاه‌های عمیق و نیمه‌عمیق موجود در آبخوان آبرفتی دشت آسپاس تخلیه می‌شود می‌توان به این نتیجه دست یافت که عامل اصلی افت سطح آب زیرزمینی، برداشت بیش از حد توان آبخوان از طریق چاه‌های موجود در آبخوان آبرفتی آسپاس بوده است. البته نمی‌توان خشک‌سالی‌های اخیر طی سال‌های آبی(1396-1392) را بی اثر دانست اما می‌توان اینگونه دریافت که عامل اصلی افت سطح آب زیرزمینی و کاهش حجم ذخیره آبخوان آبرفتی آسپاس برداشت‌های بی‌رویه از طریق چاه‌ها می‌باشد. پیشنهاد می‌شود جهت مدیریت بهتر از منابع آبی، برداشت از آب زیرزمینی کاهش یابد.

کلیدواژه‌ها

آبخوان آبرفتی'
افت سطح آب زیرزمینی'
بیلان آب‌ زیرزمینی'
خشک‌سالی'
دشت آسپاس'
'
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment of groundwater budget in Aspas alluvial aquifer of Fars Province

نویسندگان English

Mohammad Hosein Fakourian 1
Mostafa Naderi 2
Gholamreza Joodaki 3
1 MSc Student, Department of Surveying (Geomatics) Engineering, Faculty of Engineering, University of Zanjan, Zanjan, Iran.
2 Assistant professor, Department of Earth Sciences, Institute for Advanced Studies in Basic Sciences (IASBS), Zanjan, Iran.
3 Assistant professor, Department of Earth Sciences, Institute for Advanced Studies in Basic Sciences (IASBS), Zanjan, Iran.
چکیده English

Water crisis in Iran, especially in recent years, highlights that quantifying the water budget is a vital information for management of water resources. Water budget in Aspas alluvial aquifer (728.81 km2) of northern Fars Province is evaluated during the observation period (2002-2017) based on climatic and hydrogeological data. Then calculated changes in annual aquifer storage using water budget approach are compared with corresponding values calculated using actual water table fluctuation, implying a good agreement. Water budget approach indicates that Aspas aquifer has experienced storage loss by 29.34 million cubic meters (MCM) per year during the observation period 2002-2017, resulting in mean annual water table declining by 0.82 cm per year. About 78% of the volume of groundwater inflow is abstracted again by deep and semi-deep wells. As a result, groundwater over-exploitation due to pumping wells is the main cause of water table drop in Aspas aquifer during the study period, however, droughts (for example in years 2013-2017) may intensify the water table declining and reducing groundwater storage. Groundwater abstraction rate, therefore, must be reduced to prevent further water table declining in Aspas aquifer. Strategies such as reduced cultivated area, increased irrigation efficiency and cultivating low water requirement crops can decrease groundwater abstraction rate.

کلیدواژه‌ها English

Alluvial aquifer'
Aspas Plain'
Aquifer unit hydrograph'
Drought'
Groundwater budget'
'
Moslemi, H., & Darvishi, R. (2016). Solutions to Reduce the Level of Underground Water, Laver Plain. Journal of Land Management. [In Persian].
Alizadeh, A. (2013). Principles of Applied Hydrology, Astan Quds Razavi Printing and Publishing Institute. [In Persian].
Ehsani, N., Vörösmarty, C. J., Fekete, B. M., & Stakhiv, E. Z. (2017). Reservoir Operations under Climate Change, Storage Capacity Options to Mitigate Risk. Journal of Hydrology. 555: 435-446.
Huber, M., & Knutti, R. (2011). Anthropogenic And Natural Warming Inferred from Changes in Earth’s Energy Balance, Nature Geoscience. 5: 31-36.
Pachauri, R. K., & Meyer, L. (2014). Intergovernmental, Panel, On Climate Change. Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II, and III To The Fifth Assessment Report of The Intergovernmental Panel on Climate Change (AR5). Geneva, Switzerland. 1-151.
Naderi, M. (2013). The Flood and Drought Events over Arid and Semi-Arid Regions under Climate Change: Northern Fars Province, Iranian Water Research Journal, 14(1), 85-97. [In Persian].
Choubin, B., Malekian, A. & Sajedi-Hosseini, F. (2016) A. Lag-Time and Effect of Meteorological Drought on the Groundwater Level, Iran-Watershed Management Science & Engineering. [In Persian].
Choubin, B. & Malekian, A. (2016) B. Relationship between Fluctuations in the Water Table and Aquifer Salinization (Case Study: Aquifer Aspas-Fars Province), Iranian Scientific Association of Desert Management and Control. [In Persian].
Fars Regional Water Joint Stock Company. (2015) of Carrying Out Studies on The Watershed Balance of Tashk-Bakhtegan and Maharlo Lakes (Aspas), Iran Water Resources Management Company, Ministry of Energy. [In Persian].
Zare, M., Raeisi, E., & Mirbagheri, S. M. (2001). Determination of Groundwater Evaporation Using Pan Evaporometer Data in Different Depths to the Water Table and Soil Texture Conditions. In New Approaches Characterizing Groundwater Flow (Pp. 1319-1323).

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما