نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدیه فروزان مهر ¹
• حسین خزیمه نژاد ²

¹ دانشجوی دکتری منابع آب، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

² دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

چکیده

باتوجه به اهمیت منابع آب به ویژه منابع آب زیرزمینی، اعمال روش‌های مدیریتی مناسب در زمینه‌های کمی و کیفی به خوبی قابل درک است. هدف از این پژوهش، تعیین مناسب‌ترین روش درونیابی به منظور بررسی تغییرات مکانی و زمانی کیفیت آب در آبخوان دشت قاین می‌باشد. در پژوهش حاضر به منظور بررسی کیفیت آب، مقادیر 10 پارامتر کیفی آب شامل: غلظت یون‌های کلسیم، منیزیم، سدیم، کلر، پتاسیم، بی‌کربنات، سولفات، شوری، TDS و اسیدیته، با کمک روش‌های درونیابیIDW، LPI، GPI، OK و SK در سال‌های 1388 و 1398 درونیابی و مورد پژوهش قرار گرفته است. نتایج حاصل از مقایسه 5 روش میانیابی با استفاده از مقدار RE و RMSE نشان داد که برای اکثر پارامترها کیفی مورد بررسی روش IDW با کمترین میزان خطا، مناسب‌ترین روش برای میانیابی است. همچنین مشخص شد بیشترین مقدار خطا مربوط به روش میانیابی LPI برای پارامتر hco3 با مقدار 84/11 (mg l-1 ) و کمترین مقدار خطا مربوط به روش IDW برای پارامترهای EC و Cl به ترتیب با مقدار 01/0(µmos cm-1 ) و 01/0 (mg l-1) می‌باشد. با مقایسه نقشه‌های پهنه‌بندی IDW در سال 1388 و 1398 مشخص شد میزان غلظت اکثر پارامترهای کیفی مورد بررسی در دوره آماری مورد مطالعه افزایش یافته است. روند تغییرات افزایشی در آبخوان قاین در قسمت شمال شرق آن دارای شدت بیشتری می‌باشد و بیشترین روند افزایشی در این قسمت از آبخوان مربوط به غلظت یون کلسیم، کلر و شوری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

• پهنه‌بندی
• زمین‌آمار
• شوری
• کیفیت آب
• IDW

موضوعات

• آبخوان وقنات

عنوان مقاله [English]

Investigation of spatial and temporal changes of qualitative parameters of Qaen plain aquifer using interpolation methods

نویسندگان [English]

• Mahdiyeh Foruzanmehr ¹
• Hossein Khozeymehnezhad ²

¹ PhD student in water resources, Department of Water Sciences and Engineering, University of Birjand, Birjand, Iran.

² Associate Professor, Department of Water Science and Engineering, University of Birjand, Birjand, Iran.

چکیده [English]

Given the importance of water resources, especially groundwater resources, the application of appropriate management methods in quantitative and qualitative areas is well understood. The purpose of this study is to determine the most appropriate interpolation method to investigate the spatial and temporal changes in water quality in the Qaen plain aquifer. In the present study, in order to evaluate water quality, the values of 10 water quality parameters including: concentration of calcium, magnesium, sodium, chlorine, potassium, bicarbonate, sulfate, salinity, TDS and acidity ions, using IDW, LPI, GPI, OK and SK interpolation methods. It has been interpolated and researched in 2009 and 2017. The results of comparing 5 intermediate methods using RE and RMSE values showed that for most of the quality parameters studied, IDW method with the lowest error rate is the most suitable method for intermediation. It was also found that the highest error rate was related to the LPI intermediate method for the hco3 parameter with a value of 11.84 and the lowest error value was related to the IDW method for the EC and Cl parameters with a value of 0.01 . By comparing IDW zoning maps in 2009 and 2017, it was found that the concentration of most of the studied quality parameters has increased in the statistical period under study. The upward trend in Qaen aquifer in the northeastern part is more intense and the highest upward trend in this part of the aquifer is related to the concentration of calcium ions, chlorine and salinity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Zoning
• Statistical Context
• Salinity
• Water Quality
• IDW