نگرشی بر اصطلاحات مدیریتی – ساختاری قنات (منطقه مورد مطالعه: بیرجند، روستای چهکند مود)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 گروه علوم و مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

قنات یکی از هزاران یادگار قدیمی است که توسط دانشمندان و مهندسان ایرانی ابداع شده است و یک دانش بومی مهم به حساب می آید. فراموشی اصطلاحات قنات و طرز گویش های محلی آن در هر منطقه، یکی از موضوعات مهم و دارای ارزش است. یکی از شیوه های بهره وری از آب چاه ها، قنات می باشد که درصد قابل توجهی از نیاز آبی آن منطقه را برطرف می کند اما این میراث ماندگار امروزه در حال فراموشی است. همچنین فراموشی اصطلاحات و واژه های به کار رفته در این حوزه از میزان قابل توجه و بالایی برخودار است . در این پژوهش به نگرشی درباره ساختار و اصطلاحات محلی روستای چهکند مود واقع در استان خراسان جنوبی پرداخته شده است. همچنین سعی شده است اطلاعات و اصطلاحات قنات مربوط به همان منطقه با مصاحبه از مقنیان و افراد خبره در این زمینه، جمع آوری و ارائه شود. کلماتی مانند فنجان، تاس، سهم، نیم رَن، طاقه، چاه تمبیده، دیلم، دهن کهریز و غیره از واژه های کاربردی در روستای مورد مطالعه در این زمینه می باشند. نتایج بدست آمده از این مقاله نشان داد که گسترش آداب و فرهنگ در ایران، باعث ایجاد یک فرهنگ و لغت از اصطلاحات و لهجه های مختلف شده است. این اصطلاحات با توجه به تفاوت فرهنگی که در هر شهر و روستا وجود دارد، متفاوت است.

کلیدواژه‌ها


Abizadeh, E., 2010. Attitude to Qanat, Focus on teaching and restoration of domestic technologies, Iranian culture and architecture, utopia, (5), 1-22. (In Persian)

Abizadeh, E., 2010. An Attitude to Qanaat, Focused on the Education and Revival of Indigenous Technology. Iranian culture and architecture. Arman Shahr Magazine No. pp. 5. (In Persian)

Boustani, F., 2008. Sustainable Water utilization in arid region of Iran by Qanats. World Academy of Sciense, Engineering and Techology International Journal of Social 45, pp. 213-216.

Brinkmann, R., Parise, M., 2012. Karst environments: problems, management, human impacts, and sustainability, An introduction to the special issue, Journal of Cave Karst Stud 74(2), pp. 135-136.

Hadiynia, M.R., Ziaei, I., Sorghi, M.B., Valipoor, M., Moradi, G., Talebi, A.M., 2014. South Khorasan Province, Iran Printing and Publishing Company ", Fifth Edition, Tehran, pp. 65-64. (In Persian)

Haeri, M.R., 2007. Qannat in Iran, Cultural Research Center, Tehran, pp. 11. (In Persian)

Hashemi, S., 2013. Shine of Civilization in the Deep Ground (Review of Iranian Underground Structures - From Past to Present), Chapter 6: Qanat and Its Secondary Structures, Shadron Publishing House, Tehran, pp. 145-194. (In Persian)

Joume pour, M., 2006. Kariz (Qanat) Achievement of Knowledge and Native Culture of Desert Coast Banks and its Affiliated Systems in Iran and Its Sustainable Utilization, Journal of Social Sciences, Tehran, 33, pp. 27-63. (In Persian)

Karami, G.H., 2011. Investigation of hydrogeological and hydro geochemical properties of large granite clay, Shahrood University of Technology, pp. 45. (In Persian)

Maleki, A., Khorsandi, A., 2005. Ghannat in Iran Case Study of Qanats in Tehran, Urban Planning and Processing Co., Tehran. pp. 5. (In Persian)

Nikravesh, M., 2010. Institutional Capacity Development of Water Resources Management in Iran, in Blokland, M., et al., (eds.), Capacity Development for Improved Water Management, CRC Press, UK, pp. 159-176.

 Stiros, S., 2006. Accurate measurement with primitive instruments: the "Paradox" in the qanat design, Journal of Archaeological Science 33, pp. 1058-1064.

Lightfoot, D., 1996. Syrian qanat Romani: history, ecology, abandonment. Journal of. Arid Environments 33, pp. 321-336.

Tafazoli, M., Karami, Gh.H., Khademi, M., 2015. Hydrogeological and hydrogeochemical characteristics of southwest Qanats in Damghan (Senior Lecturer), Faculty of Geology, Shahrood University. (In Persian)