ارائه و تدوین اصلاحات فنی-مدیریتی بهره‌برداری از قنات شهرستان سرایان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم و مهندسی آب،دانشگاه بیرجند ،بیرجند،ایران

2 دانشیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند

چکیده

قنات یکی از مهمترین ابداعات ایرانیان، نمونه کاملی از سازگاری انسان با محیط پیرامونش و نشانه‌ای از پایداری شهرهای کویری محسوب می‌شود. اختراعی که باعث شده ‌است تا در حاشیه کویر زندگی و تمدن انسانی جریان داشته ‌باشد. این سامانه‌های پایدار طبیعی و سازگار با محیط‌زیست امروزه مورد توجه کشورهای پیشرفته دنیا قرار گرفته و از موضوعات جذاب علمی و آموزشی در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی می‌باشد. بر طبق اسناد و مدارک روش سنتی حفر قنات توسط مقنیان، بهترین و پاک‌ترین راهی است تا آب را از دل زمین به روی سطح راه یابد و در دسترس مداوم باشد. در پس هر واژه از واژگان محلی دنیایی از اطلاعات، باورها، سنت‌ها، دانش‌ها، فرهنگ‌ها و اسطوره‌ها و تاریخ یک قوم یا ملّت نهفته است و با مرگ این واژه یک حجم عظیمی از میراث ماندگار و ارزشمند فرهنگ و دانش‌بومی از بین می‌رود. مهم‌ترین هدف از این پژوهش جمع‌آوری اصطلاحات فنی–مدیریتی قنات‌های منطقه سرایان با محوریت دانش بومی و گویش محلی می‌باشد. این اصطلاحات به‌صورت جداگانه در دو بخش فنی و مدیریتی از طریق مصاحبه با خبرگان دانش و فن قنات و قنات‌داری و مقنیان جمع‌آوری گردیده‌است. از واژگان با گویش محلی سرایان می‌توان به حَلقُفنَه، چَعخویی، دَعشی، سنگعَجی، کِنک، کَلاک، کَلُخ اِشکه و ...اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها


Ebyzadeh, E.,2010. An Attitude to Qanats, Focusing on Education and Restoration of Indigenous Technology, Iranian Culture and Architecture. Armanshahr.5, 1-22. [in Persian].

Ganeh kiya, G., 2016. An Attitude to the Recognition of the Qanat from the Viewpoint of Iranian Culture and Architecture Case Study of Moghan Qanat. The 2nd international congress on earth science & urban development. [in Persian].

Kalantari Khalilabad, H., Kazemi, S. M., Haydari, A.K.,2017. Indigenous Qanat Technologies and Its Role in Sustainable Architecture. Naqshejahan.2-7,11-20. [in Persian].

Keivanlou shahrestanaki, A.A., 2011. Traditional water supply and demand management in Qanat Bloodh Ferdows. International Conference on Traditional Knowledge for Water Resources Management.Yazd, Iran. [in Persian].

Maleki, A., Khorsandi Aghayei, A., 2005. Qanat in Iran The Case Study Of Tehran Qanats. Urban processing and planning company. 185 P. [in Persian].

Mehdipour, A., Mehdipour, S., Hajsedalikhani, N., 2005. International Conference on Qanat.

Piri ArdKni, N.,2011. The traditional water management system can be found in Ardakan. International Conference on Traditional Knowledge for Water Resources Management.Yazd, Iran. [in Persian].

Seifollahy Fakhr, S., Larimian, T., Moazzezie Mir tehran, A.M., 2013. Qanat: a lasting sign of time.  Architecture and Sustainable Urban Spaces Conference. Mashhad, Iran. [in Persian].

Stiros, S.,2006. Accurate measurement with primitive instruments:the "Paradox"in the qanat design. Journal of Archaeological Science 33, 1058-1064